Sevgili Puri okurları, bu makalede Son 10 yılda en çok hangi yatırım aracı kazandırdı konusuna sade ama doyurucu bir bakış sunuyoruz.
Geçmişe dönüp baktığımızda, birikimlerimizi hangi yatırım aracında değerlendirseydik daha iyi sonuç alacağımızı düşünmeden edemeyiz. On yıl önce alınan bir altın, döviz, hisse senedi veya gayrimenkulün bugünkü değeri, yalnızca ekonomik göstergeleri değil, aynı zamanda yaşadığımız toplumsal dönüşümleri de anlatır. Peki, ve bu kazançların arkasında hangi tarihsel kırılmalar bulunuyor?
Türkiye’de 2016-2026 dönemini değerlendirmek için yalnızca fiyat artışlarına değil, enflasyona, döviz kurlarına, faizlere ve yatırım araçlarının reel getirilerine de bakmak gerekir. Çünkü nominal olarak kazanç sağlamak, satın alma gücünün aynı oranda arttığı anlamına gelmez.
2016 yılında Türkiye ekonomisi, küresel finans piyasalarındaki dalgalanmalar ve iç siyasi gelişmelerin etkisi altındaydı. Bu dönemde yatırımcılar, birikimlerini korumak amacıyla altın ve döviz gibi geleneksel araçlara yönelmeye devam etti.
Türk lirasının dolar ve euro karşısında değer kaybetmesi, döviz birikimlerinin TL cinsinden değerini artırdı. Aynı zamanda uluslararası piyasalardaki altın fiyatları, küresel belirsizliklerin arttığı dönemlerde güvenli liman arayan yatırımcıların ilgisini çekti.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının (TCMB) döviz kuru ve faiz serileri ile TÜİK’in tüketici fiyat endeksi verileri, bu dönemde yatırım getirilerini karşılaştırmak için temel kaynaklardır.
2020 yılında COVID-19 salgını, dünya ekonomisinde önemli bir kırılma noktası oluşturdu. Merkez bankalarının genişleyici para politikaları, düşük faiz ortamı ve tedarik zincirlerindeki sorunlar, finansal piyasalarda yeni bir dönemin başlamasına yol açtı.
Altın, küresel belirsizliklerin arttığı 2020 yılında uluslararası piyasalarda önemli ölçüde değer kazandı. Türkiye’de ise altın fiyatlarının yükselişinde hem ons altın fiyatı hem de dolar/TL kurundaki değişimler etkili oldu.
Aynı dönemde Borsa İstanbul’da işlem gören hisse senetleri de farklı performanslar sergiledi. Özellikle teknoloji, sanayi ve ihracat odaklı şirketlerin getirileri birbirinden ayrıştı.
Yatırım araçlarının aynı ekonomik koşullara farklı tepkiler vermesi, çeşitlendirmenin önemini gösterdi. Bir yatırım aracının geçmişte başarılı olması, sonraki dönemde de aynı performansı göstereceği anlamına gelmez.
2022 yılında Rusya-Ukrayna Savaşı, enerji fiyatlarındaki artışlar ve küresel enflasyon, finans piyasalarını etkiledi. Türkiye’de yüksek enflasyon, tasarruf sahiplerinin satın alma gücünü koruma arayışını daha da belirginleştirdi.
Bu dönemde döviz, altın ve gayrimenkul yatırımcıların gündeminde yer aldı. Konut fiyatlarında yaşanan artışlar, gayrimenkulü geçmişte daha düşük fiyatlardan almış kişiler açısından önemli nominal kazançlar oluşturdu. Bununla birlikte konut yatırımında kira getirisi, bakım masrafları, vergiler ve alım-satım maliyetleri de hesaba katılmalıdır.
Borsa İstanbul’da ise şirketlerin kârlılığı, enflasyon muhasebesi, faiz beklentileri ve yatırımcı talebi hisse senedi performanslarını etkiledi.
2024 sonrasında yatırım kararlarında faiz politikaları, enflasyon beklentileri ve küresel piyasalardaki gelişmeler önemini korudu. Mevduat faizleri, para piyasası fonları, altın, döviz ve hisse senetleri arasındaki getiri farkları dönemsel olarak değişti.
2026 yılının tamamlanmadığı unutulmamalıdır. Bu nedenle son on yıllık dönemin kesin karşılaştırması yapılırken bitiş tarihi açıkça belirtilmeli ve aynı tarihe ait veriler kullanılmalıdır.
Bir yatırım aracının son on yılda en fazla kazandırdığını söylemek için başlangıç ve bitiş fiyatlarını karşılaştırmak tek başına yeterli değildir. Temettüler, kira gelirleri, fon giderleri, vergiler ve enflasyon da değerlendirmeye katılmalıdır.
Türkiye’de yatırım araçlarının performansı, seçilen başlangıç ve bitiş tarihine göre değişir. Genel bir karşılaştırmada şu araçlar öne çıkar:
Altın, ons fiyatındaki değişim ve dolar/TL kurundaki yükseliş nedeniyle uzun vadeli TL getirisi açısından dikkat çeken yatırım araçlarından biridir. Özellikle ekonomik belirsizlik dönemlerinde güvenli liman olarak görülmesi talebi etkileyebilir.
Ancak altının her yıl kazandırdığı söylenemez. Fiyatı uluslararası piyasalara, faiz beklentilerine ve döviz hareketlerine bağlıdır.
Hisse senetleri, şirketlerin büyümesine ve kârlarına ortak olma imkânı sunar. BIST 100 gibi endeksler piyasanın genel eğilimini gösterse de bütün hisselerin aynı getiriyi sağladığı düşünülmemelidir.
Temettülerin yeniden yatırıma yönlendirilip yönlendirilmediği de uzun dönemli performans karşılaştırmasını etkiler.
Dolar ve euro, Türk lirasındaki değer kayıplarının yaşandığı dönemlerde TL bazında kazanç sağlayabilir. Bununla birlikte döviz getirisi, enflasyon karşısındaki reel kazançla aynı şey değildir.
Konut yatırımları, fiyat artışının yanında kira geliri de sağlayabilir. Fakat konutun bulunduğu bölge, satın alma maliyeti, boş kalma süresi ve satış kolaylığı gerçek getiriyi belirler.
Mevduat ve para piyasası fonları, özellikle faizlerin yükseldiği dönemlerde öne çıkabilir. Buna karşın getirinin enflasyonun altında kalması durumunda yatırımcının reel satın alma gücü azalabilir.
Son on yılda en çok kazandıran yatırım aracını belirlemenin temel şartı, nominal getiri ile reel getiriyi birbirinden ayırmaktır.
Örneğin, bir yatırımın değeri on yılda yüzde 1.000 artmış, aynı dönemde genel fiyat düzeyi yüzde 1.200 yükselmişse yatırımcı nominal kazanç elde etmiş olsa bile satın alma gücü açısından kayıp yaşamıştır.
Reel getiri yaklaşık olarak değil, doğru biçimde şu formülle hesaplanabilir:
Reel Getiri=(1+Nominal Getiri1+Enflasyon)−1\text{Reel Getiri}=\left(\frac{1+\text{Nominal Getiri}}{1+\text{Enflasyon}}\right)-1Reel Getiri=(1+Enflasyon1+Nominal Getiri)−1
Bu hesaplama, enflasyonun yatırımcının satın alma gücü üzerindeki etkisini ortaya koyar. Yatırımın tüm masrafları ve elde edilen gelirler de hesaba katıldığında daha sağlıklı bir sonuç elde edilir.
Ekonomik tarih, yatırım araçlarını yalnızca fiyat grafikleri üzerinden değerlendirmez; kurumların, toplumsal davranışların ve krizlerin etkisini de araştırır.
Ekonomi tarihçisi Karl Polanyi, Büyük Dönüşüm adlı eserinde piyasaların toplumsal yapıdan bağımsız değerlendirilemeyeceğini savunur. Bu yaklaşım, yatırım kararlarının yalnızca bireysel tercihlerden değil, toplumsal güven ve ekonomik koşullardan da etkilendiğini anlamaya yardımcı olur.
Ekonomi tarihçisi Charles P. Kindleberger ise Manias, Panics, and Crashes adlı çalışmasında finansal krizlerin tarihsel tekrarlarına dikkat çeker. Bu bakış açısı, geçmişte hızlı yükselen bir yatırım aracının gelecekte de aynı getiriyi sağlayacağı düşüncesine karşı temkinli olmayı gerektirir.
açısından TCMB’nin EVDS veri sistemi, TÜİK’in enflasyon istatistikleri, Borsa İstanbul’un endeks verileri ve TÜİK’in konut fiyatlarına ilişkin yayımladığı göstergeler karşılaştırmanın temelini oluşturabilir.
2016-2026 döneminde altın, döviz, hisse senetleri, gayrimenkul ve faiz getirili araçlar farklı ekonomik koşullarda öne çıktı. Ancak aynı başlangıç ve bitiş tarihleriyle hesaplanmış, bütün masrafları ve gelirleri dikkate alan güncel bir karşılaştırma yapılmadan kesin bir sıralama vermek doğru değildir.
Özellikle Türkiye gibi enflasyonun ve döviz kurunun yatırım sonuçlarını güçlü biçimde etkileyebildiği ekonomilerde, en çok kazandıran yatırım aracı ile satın alma gücünü en fazla artıran yatırım aracı farklı olabilir.
Geçmişin bize öğrettiği en önemli derslerden biri, ekonomik koşulların değiştiği ve hiçbir yatırım aracının her dönemde aynı başarıyı göstermediğidir.
Sizce son on yılda birikimlerini korumak isteyen biri için altın mı, borsa mı, gayrimenkul mü yoksa faiz getirili araçlar mı daha anlamlı bir tercih oldu? Bu sorunun cevabı, yalnızca fiyatların geçmişte nasıl değiştiğine değil, riskin nasıl değerlendirildiğine ve geleceğe ilişkin beklentilere de bağlıdır.